Quản lý máy xây dựng nhìn từ các nước ASEAN, Việt Nam cần học hỏi gì?

Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển các công trình, hạ tầng giao thông mạnh mẽ từ nguồn đầu tư công. Cùng với đó, tốc độ đô thị hóa nhanh không chỉ ở những thành phố lớn mà phát triển dần sang những vùng ven đó.

Các công trình xây dựng từ đường cao tốc, sân bay, khu đô thị, chung cư… đều yêu cầu lượng máy xây dựng lớn. Những công trình này đòi hỏi sử dụng lượng máy móc lớn, chất lượng cao và sở hữu công nghệ hiện đại.

Mặc dù vậy, các doanh nghiệp phân phối máy xây dựng ở Việt Nam vẫn chủ yếu nhập hàng cũ với số lượng khoảng 20.000 xe/năm, tuổi đời 20 - 30 năm, thậm chí đến 40 năm tuổi cũng có. Đặc biệt, nguồn gốc những loại này hầu hết đến từ Trung Quốc nên đó là một dấu hỏi về chất lượng, sự an toàn cho người sử dụng.

Nguyên nhân của việc số lượng lớn máy xây dựng nhập khẩu về Việt Nam đã cũ, lâu đời là bởi hiện nay việc quản lý chất lượng vẫn chưa được quan tâm và không có niên hạn sử dụng.

Nhìn từ 2 thị trường lớn được coi là “anh cả” của ngành công nghiệp ô tô trong khu vực với lượng tiêu thụ lớn, sở hữu các nhà máy sản xuất với lượng xe xuất khẩu lớn nhất trong khu vực ASEAN là Thái Lan và Indonesia để thấy sự khác biệt so với Việt Nam.

Ở Thái Lan, nước này quy định rõ các doanh nghiệp chỉ được phép nhập khẩu máy xây dựng có tuổi đời không quá 5 năm tính từ ngày sản xuất. Theo giải thích, đây là “độ tuổi” bền nhất của các loại máy xây dựng cũng như ô tô với những bộ phận cơ khí. Sau thời gian trên, nhiều chi tiết máy bị lão hóa cần được thay thế nên khi đó chi phí sử dụng sẽ tăng cao.

Đối với những máy xây dựng có tuổi đời 5 - 10 năm tính từ ngày sản xuất, các doanh nghiệp của Thái Lan vẫn được khai thác, sử dụng trong các dự án. Mặc dù vậy, quy định của nước này cũng đã nêu rõ, doanh nghiệp sẽ không được tính vào vốn đầu tư để xác định giới hạn miễn thuế thu nhập doanh nghiệp.

Đặc biệt, để được phép sử dụng, lưu hành hợp pháp, các loại máy xây dựng này buộc phải vượt qua những bài đánh giá về hiệu quả sử dụng, khí thải tác động đến môi trường, mức tiêu thụ nhiên liệu… và phải được cấp chứng nhận từ cơ quan chức năng (giống đăng kiểm ở Việt Nam).

Còn với doanh nghiệp ở Indonesia, muốn nhập khẩu máy xây dựng cần đáp ứng yêu cầu thời gian sản xuất không quá 15 năm. Khi đáp ứng tiêu chí trên, trong hồ sơ nhập khẩu bắt buộc phải có báo cáo đánh giá an toàn, đáp ứng tiêu chuẩn an toàn từ cơ quan chức năng cấp.

Quay lại nhìn vào thực tế ở Việt Nam, hiện vẫn còn thiếu sự quản lý chặt chẽ của cơ quan chức năng, các quy định còn lỏng lẻo. Việc này dẫn đến các loại máy xây dựng có tuổi đời vài chục năm, chất lượng kém vẫn tràn vào Việt Nam, len lỏi đến các công trình ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ xây dựng, an toàn của người vận hành.

Đồng thời, việc nhập khẩu tràn lan máy cũ cũng khiến Việt Nam có nguy cơ trở thành “bãi rác” của các nước, đặc biệt Trung Quốc về các loại máy xây dựng kém chất lượng.

Bên cạnh đó, không có cơ chế quản lý, đánh giá đúng chất lượng cũng như niên hạn sử dụng đối với máy xây dựng cũng gián tiếp khiến các loại máy đời mới, sử dụng công nghệ cao khó có cơ hội được sử dụng ở những công trình lớn khiến tiến độ thi công bị ảnh hưởng.