Phát triển hạ tầng giao thông TP. Hồ Chí Minh chưa tương xứng với tốc độ tăng trưởng kinh tế

Cao tốc Bến Lức - Long Thành đi qua TP. Hồ Chí Minh vẫn nhiều lần trễ hẹn

Ông Võ Văn Hoan - Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh cho biết, Thành phố đã duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế khá, năm sau cao hơn năm trước, bình quân giai đoạn 2016 - 2018 đạt 8,2%/năm (năm 2016 đạt 8,05%, năm 2017 đạt 8,25%, năm 2018 đạt 8,3%). Quy mô nền kinh tế Thành phố chiếm bình quân 21 - 24% quy mô nền kinh tế cả nước.

Theo quy hoạch phát triển GTVT vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, quy hoạch mạng lưới các tuyến cao tốc, vành đai, quốc lộ, đường sắt, luồng thủy kết nối của Thành phố phải được đầu tư và hoàn thành giai đoạn đến năm 2020. Tuy nhiên hiện nay, một số trục kết nối mới đầu tư giai đoạn 1 hoặc đang trong quá trình nghiên cứu đầu tư. Do đó, cơ sở hạ tầng kết nối mặc dù được cải thiện nhưng thiếu đồng bộ, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển. Việc đầu tư các tuyến kết nối giao thông vẫn chưa được sự hỗ trợ và đồng thuận cao; vận tải đường sắt, đường thủy chưa được quan tâm đúng mức. 

Luồng tuyến giao thông thủy dày đặc nhưng lại không đồng cấp, nhất là về độ sâu. Tuyến giao thông thủy huyết mạch từ TP. Hồ Chí Minh đi các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long phải qua kênh Chợ Gạo, nhưng tuyến kênh này vẫn chưa đảm bảo về chiều rộng cho các phương tiện đi lại với số lượng ngày càng tăng. Từ đó, tình trạng ùn tắc thường xuyên diễn ra, đặc biệt là vào các dịp lễ, Tết, làm chi phí vận tải hàng hóa tăng cao, ảnh hưởng phát triển kinh tế - xã hội của vùng.

Ông Hoan dẫn chứng: Theo Quy hoạch đường bộ TP. Hồ Chí Minh, có 6 tuyến cao tốc với tổng chiều dài khoảng 365,6km, nhưng đến nay đã đầu tư giai đoạn 1 cho 3 tuyến với tổng chiều dài 172,9km, còn lại 02 tuyến với tổng chiều dài 137,7km chưa có kế hoạch đầu tư. Đường vành đai cũng tương tự chỉ mới bắt đầu giai đoạn đầu tư (Tân Vạn - Bình Chuẩn 16,3km, đoạn Tân Vạn - Nhơn Trạch 34,28km); đang nghiên cứu đầu tư đường Vành đai 3 đoạn Bình Chuẩn - QL22 và đoạn QL22 - Bến Lức, Vành đai 4 đoạn Bến Lức - Hiệp Phước với tổng chiều dài 83,76km, còn lại 152,74km (chiếm tỷ lệ 53,22%) hiện nay chưa có kế hoạch đầu tư.

Chính vì vậy, để phát triển đồng bộ kết nối giao thông giữa Thành phố với các vùng cần có cơ chế chính sách riêng để thu hút nguồn lực ngoài ngân sách tham gia phát triển cơ sở hạ tầng. Việc tập trung đầu tư mới cũng như nâng cấp hệ thống giao thông hiện hữu để đảm bảo giao thông thông suốt giữa các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long với TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam là điều kiện tiên quyết thúc đẩy sự phát triển kinh tế của khu vực.

Vấn đề quan trọng thứ hai hiện nay làm ảnh hưởng đến sự phát triển của Thành phố này chính là chưa tận dụng hết lợi thế vận tải đường sông, đường biển và kết hợp đường bộ. Bởi theo quy hoạch, luồng Soài Rạp nạo vét đạt cao độ -9,5m, luồng sông Đồng Tranh kết nối từ TP. Hồ Chí Minh đi Cái Mép - Thị Vải quy hoạch cho tàu 5.000 DWT lưu thông. Nhưng hiện nay, luồng Soài Rạp được nạo vét đến cao độ -9 đến -9,5m, bên cạnh đó luồng sông Đồng Tranh chưa được nạo vét đảm bảo chuẩn tắc luồng cho tàu 5.000 DWT lưu thông.

Về quản lý các hình thức vận tải, Thành phố sẽ tăng cường kết nối vùng, kết nối giữa các phương thức vận tải, hình thành các đầu mối kết nối vận tải tại các cảng biển Vũng Tàu, TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai và các cảng cạn; đẩy mạnh vận tải đa phương thức và dịch vụ logistics, xây dựng và phát triển các trung tâm dịch vụ logistics lớn tại các khu vực đầu mối như Cát Lái, Sóng Thần, Cái Mép Hạ và các trung tâm khác trong vùng theo quy hoạch của địa phương.

Nhưng thực tế, hoạt động vận tải hàng hóa giữa các doanh nghiệp vận tải, các địa phương chưa có sự điều tiết hợp lý, chưa có sự kết nối thuận lợi, tiên tiến giữa các phương thức vận tải, giữa các tỉnh, thành phố trong vùng tạo thành mạng lưới thông suốt, hiệu quả.

Trong một hội thảo vừa diễn ra cuối tháng 6 tại TP. Hồ Chí Minh về hạ tầng giao thông khu vực Nam bộ, nhóm nghiên cứu của Trường Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh đã chỉ ra nhiều tồn tại và hạn chế của hạ tầng giao thông thành phố này như: Ngoài trục kết nối đi các tỉnh phía Bắc (QL1 và cao tốc Bắc - Nam) được đầu tư cơ bản, các trục còn lại hiện chỉ khai thác trên cơ sở hệ thống quốc lộ, các dự án đường cao tốc song hành đều chậm triển khai và sẽ chỉ có thể khai thác sau năm 2020. 

Một số cầu trên tuyến sông Sài Gòn, sông Đồng Nai không đạt tiêu chuẩn cấp III (về tĩnh không và khoang thông thuyền) và một số luồng cần tăng cường duy tu, nạo vét. Để rút ngắn quãng đường kết nối giữa Tây Nam bộ và khu cảng Cái Mép - Thị Vải cần nghiên cứu tuyến sông, kênh kết nối từ khu vực cửa sông Vàm Cỏ qua Cần Giờ sang sông Thị Vải. Chính hệ thống hạ tầng giao thông kết nối cảng biển còn yếu và thiếu khiến tình trạng ùn tắc thường xuyên xảy ra (đặc biệt là khu vực cảng Cát Lái). Đây là điều khiến nhiều doanh nghiệp ngao ngán bởi tình trạng ùn tắc này là “điểm nghẽn” thực sự của TP. Hồ Chí Minh hiện nay.

Vì vậy, trước tình trạng hạ tầng đang ngày một quá tải, xuống cấp trong khi sức hút người dân đến với Thành phố quá lớn gây nên tình trạng mất cân đối. Với việc còn nhiều dự án hạ tầng trọng điểm đang có nguy cơ chậm tiến độ, Thành phố cần phân tích, tìm nguyên nhân để có phương án xử lý dứt điểm, tránh làm ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, phát triển kinh tế trong tương lai