Gỡ “đường găng” mặt bằng, vật liệu để tăng tốc cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận

Mặt bằng và vật liệu vẫn là hai điểm nghẽn lớn

Tại hiện trường, đại diện doanh nghiệp dự án cho biết, toàn dự án đã huy động gần 1.000 nhân sự, 450 máy móc thiết bị, trong đó có 28 dây chuyền khoan cọc CDM và 30 dây chuyên khoan cọc khoan nhồi và các thiết bị công suất lớn. Công trường hiện tổ chức 62 mũi thi công, sản lượng đạt khoảng 1.054 tỷ đồng, tương đương gần 5% giá trị xây lắp.

Theo báo cáo của Công ty TNHH BOT Sài Gòn - Mỹ Thuận (doanh nghiệp dự án), dù diện tích mặt bằng đã được bàn giao cơ bản đạt trên 90%, dự án vẫn còn khoảng 117 ha chưa được giải phóng, trong đó 20 ha ảnh hưởng trực tiếp đến tổ chức thi công tuyến chính phân bổ tại TP.HCM, Tây Ninh và Long An.

Doanh nghiệp dự án đã xây dựng kế hoạch thi công và phương án rút ngắn tiến độ khoảng 6 tháng, tuy nhiên để bảo đảm tiến độ, dự án kiến nghị Bộ Xây dựng làm việc với các địa phương có tuyến đi qua, nhằm hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật và bàn giao 20ha mặt bằng trong tháng 7/2026.

Bên cạnh mặt bằng, nguồn vật liệu cũng là thách thức lớn. Dự án cần khoảng 3,7 triệu m³ cát và 3 triệu m³ đá. Tuy nhiên, đến nay mới tập kết được khoảng 150.000 m³ cát, chủ yếu từ nguồn cát thương mại nhập khẩu từ Campuchia.

Về nguồn vật liệu đá đã được phân khai cho dự án khoảng 1 triệu m3 nguồn từ các mỏ tại Đồng Nai, TP. Hồ Chí Minh. Riêng tỉnh An Giang nguồn vật liệu này đang ưu tiên phục vụ công trình liên quan APEC nên không thể cấp cho dự án TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận. Để đáp ứng đủ nguồn vật liệu, doanh nghiệp dự án kiến nghị các địa phương có nguồn vật liệu như Vĩnh Long, Đồng Tháp đẩy nhanh việc hỗ trợ cấp mỏ trực tiếp cho nhà thầu theo cơ chế đặc thù của Chính phủ.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp dự án kiến nghị các địa phương cập nhật, công bố giá vật liệu, nhiên liệu và các yếu tố đầu vào kịp thời, tránh biến động bất thường ảnh hưởng đến tiến độ dự án. Đồng thời, Đồng Tháp, Vĩnh Long, An Giang, Đồng Nai cần đẩy nhanh việc cấp phép khai thác mỏ phục vụ dự án theo cơ chế đặc thù tại Nghị quyết 66.4/NQ-CP.

Cục trưởng Bùi Quang Thái cho biết, sau đợt kiểm tra, Cục Đường bộ Việt Nam sẽ báo cáo Bộ trưởng Bộ Xây dựng về hai “đường găng” lớn nhất của dự án là mặt bằng và vật liệu, để tổ chức làm việc với các địa phương kịp thời tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện để dự án sớm hoàn thành theo kế hoạch.

Áp dụng công nghệ CDM, rút ngắn khoảng 6 tháng tiến độ

Qua kiểm tra thực tế, Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam đánh giá dự án đã có chuyển biến tích cực, khối lượng triển khai cơ bản đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh áp lực về mặt bằng, vật liệu và thời gian thi công rất lớn.

Ông Bùi Quang Thái cho rằng, hiếm có dự án nào chỉ trong khoảng 5 tháng đã cơ bản hoàn thiện hồ sơ thiết kế như dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận. Đây là yếu tố quan trọng để bảo đảm tiến độ triển khai tổng thể.

Tại buổi làm việc, ông Hồ Minh Hoàng - Chủ tịch Tập đoàn Đèo Cả cho biết, điểm nổi bật của dự án là việc áp dụng giải pháp xử lý nền đất yếu bằng cọc xi măng đất (CDM) thay cho phương án bấc thấm đứng (PVD) truyền thống tại đoạn Trung Lương - Mỹ Thuận.

Giải pháp này giúp kiểm soát độ lún lệch giữa nền đường cũ và nền đường mới, đồng thời rút ngắn khoảng 6 tháng tiến độ thi công. Ngoài ra, việc áp dụng CDM còn giúp giảm nhu cầu sử dụng cát từ khoảng 6,3 triệu m³ xuống còn 3,7 triệu m³.

Theo ông Hồ Minh Hoàng, giải pháp này sẽ tiếp tục được Tập đoàn để áp dụng cho đoạn Mỹ Thuận - Cần Thơ và đề xuất triển khai trên tuyến CT.33 với các cải tiến nhằm tối ưu chi phí.

Trước đó, phương án xử lý nền đất yếu bằng CDM đã được doanh nghiệp dự án thống nhất với Cục Đường bộ Việt Nam. Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cũng đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ về tiến độ triển khai dự án hiện rất tốt trong trong chuỗi chương trình làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Vĩnh Long ngày 26/5 và được Thủ tướng chỉ đạo áp dụng để triển khai.

Cùng với giải pháp CDM, Tập đoàn Đèo Cả sẽ tiếp tục nghiên cứu các kết cấu mới như dầm nhẹ, cầu cạn dạng bản bê tông trên cọc bê tông cốt thép ly tâm và các phương án nền thay thế nhằm tối ưu hiệu quả đầu tư. Mục tiêu là kiểm soát giá thành không chênh lệch quá lớn so với phương án đắp cát truyền thống, nhưng vẫn giải quyết được bài toán thiếu vật liệu, hạn chế khối lượng giải phóng mặt bằng và giảm tác động môi trường.

Yêu cầu nhà thầu nước ngoài bảo đảm tiến độ, chất lượng

Tại gói thầu do Tổng cục Xây dựng số 2 Trung Quốc đảm nhiệm, ông Hồ Minh Hoàng đã trao đổi thẳng thắn về năng lực triển khai, phương án huy động thiết bị và yêu cầu bảo đảm tiến độ.

Chủ tịch Tập đoàn Đèo Cả nhấn mạnh: “Chúng tôi sẵn sàng hợp tác để học hỏi công nghệ và kinh nghiệm tiên tiến. Tuy nhiên, nếu nhà thầu thi công chậm, không bảo đảm chất lượng, chủ đầu tư sẽ cắt giảm khối lượng để giao cho các đơn vị Việt Nam thực hiện”.

Ông Bùi Quang Thái cũng cho rằng, công nghệ thi công đường cao tốc hiện nay không còn là vấn đề quá mới và Việt Nam hoàn toàn có thể thực hiện tốt. Điều cần học hỏi từ phía Trung Quốc là phương thức quản lý, tổ chức thi công và điều hành dự án để nâng cao hiệu quả triển khai các công trình hạ tầng quy mô lớn.

Đại diện nhà thầu Trung Quốc bày tỏ tinh thần cầu thị, cho biết dù là đơn vị có kinh nghiệm, tính chuyên nghiệp cao và thế mạnh về công nghệ, quản lý. Tuy nhiên quá trình tham gia dự án tại Việt Nam vẫn đem lại nhiều bài học thực tiễn quan trọng và đánh giá cao năng lực quản lý, điều hành dự án, tổ chức thi công của Tập đoàn Đèo Cả, đặc biệt trong việc xử lý các thủ tục đặc thù về mặt bằng, vật liệu, quản lý chi phí và tiến độ.

Theo ông Hồ Minh Hoàng, Tập đoàn Đèo Cả hiện hợp tác với hai đơn vị Trung Quốc gồm Hoa Thiết trong lĩnh vực tư vấn và Tổng cục Xây dựng số 2 Trung Quốc trong lĩnh vực thi công. Các đơn vị này có thế mạnh về công nghệ và thiết bị, song để phát huy hiệu quả tại thị trường Việt Nam, cần có quá trình thích nghi với điều kiện triển khai thực tế, nhất là về mặt bằng, vật liệu, chi phí, đơn giá nhân công và phương thức tổ chức thi công.

Việc tham gia dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận không chỉ là cơ hội hợp tác về công nghệ, thiết bị mà còn là quá trình trao đổi kinh nghiệm hai chiều, tạo nền tảng để các bên tiếp tục phối hợp trong những dự án hạ tầng khác tại Đồng bằng sông Cửu Long trong thời gian tới.