“Bão giá” càn quét, cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh nguy cơ dừng thi công

“Bão giá” nhiên, vật liệu vượt xa dự phòng trượt giá

Được khởi công vào tháng 1/2024, tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh có tổng chiều dài 121 km, được phân kỳ đầu tư thành 2 giai đoạn với tổng mức đầu tư khoảng 26.000 tỷ đồng theo phương thức PPP.

Tới ngày 19/5, dự án đặt mục tiêu thông xe kỹ thuật phân đoạn dài 62 km từ cửa khẩu Đồng Đăng (Lạng Sơn) tới xã Đông Khê (Cao Bằng). Các phân đoạn còn lại sẽ được thông trên nền đường.

Để bám sát mục tiêu này, doanh nghiệp dự án cùng các nhà thầu đã huy động hơn 1.400 thiết bị cùng gần 3.000 nhân sự, tổ chức thi công trên hơn 200 mũi. Đến nay, sản lượng thực hiện đạt khoảng 8.000/11.470 tỷ đồng, tương đương 70% giá trị hợp đồng.

Tuy nhiên, quá trình triển khai thi công đang chịu áp lực lớn từ biến động giá nhiên liệu và vật liệu. Từ cuối tháng 2/2026, giá nhiên, vật liệu tại khu vực Lạng Sơn và Cao Bằng tăng đột biến, lên khoảng 132% so với cuối tháng 1/2026, cùng đó cũng kéo theo chi phí vận chuyển gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công. Đáng chú ý, giá dầu DO - nhiên liệu chủ yếu phục vụ máy móc, đã tăng từ khoảng 17.629 đồng/lít vào tháng 1/2026 lên 44.788 đồng/lít, chưa bao gồm chi phí vận chuyển đến công trường.

Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ dầu DO của dự án lên tới khoảng 150.000 lít/ngày, nhưng nguồn cung không phải lúc nào cũng đáp ứng đủ. Nhiều cửa hàng không cung cấp theo hình thức thùng phi hoặc xe téc nhỏ phục vụ thiết bị cố định, khiến việc tiếp cận nhiên liệu càng thêm khó khăn.

Theo ông Đặng Tiến Thắng - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh (DNDA), “bão giá” kéo dài khiến nhiều mũi thi công buộc phải dừng hoặc thi công cầm chừng. Các nhà thầu không thể tăng ca, tăng mũi thi công, không phát huy hết công suất thiết bị và năng suất lao động, khó đáp ứng mục tiêu rút ngắn tiến độ, hoàn thành dự án theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Trước tình trạng này, ngay trong tháng 3, DNDA đã liên tiếp gửi văn bản tới UBND tỉnh Cao Bằng đề nghị hỗ trợ nhằm duy trì thi công liên tục. Những động thái kịp thời đã phần nào giúp ổn định nguồn cung xăng dầu. Tuy nhiên, theo ông Đặng Tiến Thắng, mức tăng giá vượt xa dự phòng trượt giá trong tổng mức đầu tư, và đến nay vẫn chưa được kiểm soát hiệu quả.

Trước những áp lực ngày càng lớn từ “bão giá”, việc triển khai các giải pháp kịp thời, đồng bộ để giữ nhịp thi công trở thành yêu cầu cấp thiết, tạo nền tảng để các địa phương, đặc biệt là tỉnh Cao Bằng, hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đã đề ra.

Sớm có giải pháp gỡ khó hoặc tạm dừng dự án để chuyển sang đầu tư công

“Cao tốc là ước mơ nhiều đời của chính quyền và nhân dân tỉnh Cao Bằng”, đó là khẳng định của ông Lê Hải Hòa - Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng, phản ánh đúng thực trạng của một tỉnh có đường biên giới dài nhất giáp với Trung Quốc (333 km), nhưng lại thiếu đi hệ thống giao thông hiện đại để trở thành điểm đầu kết nối kinh tế khu vực.

Từ một tỉnh nghèo với hạ tầng giao thông “bốn không”: không cao tốc - cảng biển - sân bay - đường sắt, Cao Bằng đang từng bước hiện thực hóa giấc mơ đột phá nhờ dự án cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh.

Theo đại diện tỉnh Cao Bằng, tuyến cao tốc này một mặt giúp kết nối Cao Bằng với các trung tâm kinh tế trong nước, mặt khác mở ra hướng tuyến chiến lược đi các thị trường nội địa xa hơn của Trung Quốc - về phía tây và tây nam, hướng tới Trung Á và châu Âu.

Nắm giữ vai trò chiến lược và ý nghĩa chính trị to lớn, dự án cao tốc này luôn được lãnh đạo Đảng và Nhà nước quan tâm, đặt nhiều kỳ vọng sẽ xóa bỏ “nút thắt” địa hình vùng Đông Bắc để khơi thông dòng chảy hàng hóa, tạo dựng một con đường “biến dòng người thành dòng tiền”.

Được triển khai trong bối cảnh cơ chế chính sách đang hoàn thiện, dự án mang tính “thí điểm” với nhiều nội dung lần đầu áp dụng. Là một trong những dự án chuyển tiếp từ Nghị định 63 sang Luật PPP, dự án không tránh khỏi những vướng mắc về thủ tục, nguồn vốn và phương án tài chính. Dù vậy, chính quyền tỉnh Cao Bằng và nhà đầu tư đã kiên trì theo đuổi, từng bước tháo gỡ khó khăn – từ cơ chế, nguồn lực cho tới thiên tai và nay là biến động giá nhiên liệu.

Trước tác động trực tiếp của “bão giá”, tỉnh Cao Bằng đã chủ động triển khai các giải pháp điều hành nhằm bảo đảm tiến độ các dự án hạ tầng trọng điểm. Trọng tâm là siết chặt kỷ cương cung ứng, yêu cầu các đơn vị phân phối ưu tiên nguồn hàng cho công trình; các hành vi cắt giảm nguồn cung trái quy định hoặc gây gián đoạn sẽ bị xử lý nghiêm.

Ngày 6/4, DNDA tiếp tục kiến nghị UBND tỉnh Cao Bằng báo cáo Chính phủ và Ban Chỉ đạo Chiến dịch Đông Khê năm 2026 xem xét các giải pháp tháo gỡ khó khăn do biến động giá nhiên liệu.

Theo đó, kiến nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam và các cơ quan quản lý sớm có giải pháp bình ổn giá cụ thể để đảm bảo giá nhiên liệu, vật liệu như báo giá của Nhà nước, tổ chức kiểm tra tình trạng đầu cơ nhằm sớm ổn định tình hình, để các nhà thầu thi công vượt qua giai đoạn khó khăn này.

Song song đó, tỉnh cũng chỉ đạo cập nhật, công bố kịp thời giá vật liệu, cước vận chuyển, nhân công và chỉ số giá xây dựng sát với thực tế thị trường, tạo cơ sở pháp lý cho việc điều chỉnh chi phí. Việc chậm công bố chỉ số giá xây dựng năm 2026 đang là một trong những điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ.

Đáng chú ý, để chia sẻ với nhà đầu tư và nhà thầu, đề xuất áp dụng cơ chế bù trừ trực tiếp chênh lệch giá nhiên liệu, vật liệu, máy thi công so với hợp đồng gốc trong giai đoạn biến động đã được đặt ra. Đồng thời, phần chi phí bù giá cần được cập nhật vào tổng mức đầu tư để bảo đảm cơ sở thanh toán, quyết toán.

Việc chậm điều chỉnh đơn giá giữa công bố của Nhà nước và thực tế thị trường có thể dẫn đến rủi ro tranh chấp pháp lý trong quan hệ hợp đồng PPP giữa doanh nghiệp dự án và các nhà thầu. Đồng thời ảnh hưởng đến công tác thanh toán, quyết toán, thanh tra, kiểm toán và làm chậm tiến độ đưa công trình vào khai thác, sử dụng.

“Trong trường hợp bất khả kháng, đề nghị UBND tỉnh Cao Bằng báo cáo Chính phủ, Ban Chỉ đạo Chiến dịch Đông Khê năm 2026 sớm có phương án xử lý hoặc thống nhất việc tạm dừng dự án để xem xét chuyển đổi sang hình thức đầu tư công. DNDA cam kết không tính lợi nhuận trên phần vốn chủ sở hữu đã góp”, ông Đặng Tiến Thắng khẳng định.