Những đề xuất mới về kiểm định khí thải xe máy, thời gian áp dụng và xử phạt

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa công bố dự thảo mới về lộ trình áp dụng quy chuẩn khí thải đối với mô tô, xe gắn máy lưu hành tại Việt Nam. So với dự thảo được công bố, lấy ý kiến trong tháng 05/2025, dự thảo lần này có một số điểm mới, trong đó lùi thời gian áp dụng thêm 6 tháng.

Cụ thể, theo dự thảo, thời gian áp dụng kiểm định khí thải mô tô, xe gắn máy (gọi tắt là xe máy) tại Hà Nội và TP. HCM lùi đến ngày 01/7/2027, nhằm tạo thêm thời gian chuẩn bị cho người dân và các địa phương. Các đô thị lớn khác như Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ và Huế, bắt đầu kiểm định khí thải xe máy dự kiến sẽ triển khai từ ngày 01/7/2028.

Đối với các tỉnh, thành phố còn lại ở trên cả nước, thời điểm áp dụng quy định kiểm định khí thải được ấn định vào ngày 01/7/2030 song các địa phương được chủ động điều chỉnh sớm hơn, tùy theo điều kiện thực tế.

Theo đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc điều chỉnh trên nhằm đảm bảo sự đồng thuận và tạo điều kiện để người dân không bị động trong quá trình thực hiện chính sách.

Dù vậy, Hà Nội và TP. HCM là nơi áp dụng trước quy định về kiểm định khí thải xe máy, cũng như yêu cầu cao hơn về mức độ phát thải thấp của xe máy. Bởi từ 01/1/2030, tất cả xe máy lưu thông tại Hà Nội và TP. HCM phải đạt ít nhất mức 2 về khí thải (quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật môi trường quốc gia về khí thải mô tô, xe gắn máy lưu hành ở Việt Nam), thay vì đề xuất áp dụng từ năm 2032 tại dự thảo trước.

Điểm mới khác là "vùng phát thải thấp" theo quy định của Luật Thủ đô, theo đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các phương tiện tham gia giao thông còn phải đáp ứng mức khí thải theo nghị quyết riêng của Hội đồng nhân dân TP Hà Nội. Điều này đồng nghĩa với việc các phương tiện sẽ không chỉ phải kiểm định, mà chất lượng khí thải phương tiện cũng sẽ là tiêu chí quyết định phạm vi xe máy được lưu thông.

Cũng đáng chú ý, so với dự thảo trước, dự thảo lần này bổ sung quy định sau thời hạn 18 tháng quy định kiểm định khí có hiệu lực, cơ quan chức năng sẽ tổ chức kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm theo quy định. 

Theo đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, do số lượng mô tô, xe gắn máy của cả nước rất lớn (khoảng 70 triệu xe) nên cần có khoảng lùi để người dân làm quen, cũng như cần khoảng 2 năm để có đủ số đơn vị kiểm định để đáp ứng nhu cầu kiểm định khí thải xe máy.

Dự thảo mới cũng quy định rõ vai trò chủ trì và phối hợp của các bộ, ngành. Trong đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, hướng dẫn các địa phương tổ chức thực hiện và nghiên cứu nâng cao tiêu chuẩn khí thải trong tương lai.

Bộ Xây dựng giữ vai trò kiểm tra, chứng nhận và giám sát các cơ sở kiểm định khí thải đồng thời quy định dấu hiệu nhận biết phương tiện đạt các mức khí thải khác nhau, tạo cơ sở cho việc quản lý lưu thông tại các khu vực đô thị khác nhau. Bộ Công Thương có trách nhiệm bảo đảm nguồn cung nhiên liệu phù hợp với tiêu chuẩn khí thải mới. Bộ Công an sẽ phối hợp trong việc chia sẻ dữ liệu kiểm định và hỗ trợ công tác giám sát thực thi.

Dự thảo trên nhằm triển khai thực hiện Luật Bảo vệ môi trường, trong đó có quy định Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) chủ trì, phối hợp với Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng) trình Thủ tướng Chính phủ ban hành lộ trình áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia về khí thải của phương tiện giao thông cơ giới đường bộ lưu hành ở Việt Nam; triển khai quy định "Việc kiểm định đối với xe mô tô, xe gắn máy chỉ thực hiện kiểm định khí thải" tại khoản 2 Điều 42 Luật Trật tự, ATGT đường bộ (có hiệu lực thi hành từ 01/01/2025).